Veteriner Hekim Hakan Boyar e-posta

Hazan mevsiminde kediler

İnsanların bir çoğu; şimşekler çakan, yıldırımlar düşen, fırtınalı ve gök gürültülü havalarda gerilirler. Bir kısmının içini büyük ve derin bir korku kaplar, kimisi dua etmeye başlar, kimisi de pencereden şöyle bir bakıp kendisine olan yakınlığını ölçer. Bazılarımız için korkunun da ötesinde tam bir fobidir. Peki kedilerimiz böyle havalar da neler hisseder? Paniğe kapılır, ruhu sıkılır mı?

Bir çoğu evinde rahattır, fırtınadan uzakta, güvendedir. Fobi gelişmeyebilir, sadece gök gürlediğinde biraz korkabilirler. İnsanların da içinde bulunduğu çok sayıda canlı türü havanın kararmasından, gök gürlemesinden, şimşekler çakmasından olumsuz etkilenirler, korkarlar hatta fırtına fobisi bile gelişebilir. Köpeklerde ve ineklerde bu fobi bir çok kez gözlemlenmiştir. Evde yaşayan kedilerde bu olguya daha az rastlanmaktadır. Çünkü onlar evlerini kaleleri gibi algılamakta bir çok doğa olayı onlara daha az korkunç gelmektedir. Az sayıda da olsa bazı kedilerde gök gürültüsü tedirginlik yaratabilir, sizin kedinizin de onlardan biri olma ihtimali vardır. Gerginlik, normalde yaşanmayan, duyulmayan gök gürültülü fırtınaya karşı duyulan korku; kedilerin gösterdiği ilk tepkidir.

Doğal bir olaya karşı korku duyulması normal, ama korkunun fobiye dönüşmesi mantıksız karşılanabilir. Apansız çakan bir şimşeğin ışığı, arkasından gelen gök gürültüsünün getirdiği huzursuzluk biyolojik bir tepkidir. Doğal olarak karşılanan korkunun uç nokta olan fobiye dönüşmesi bir problemdir. Düşünün lütfen; gök gürlediği anda bilincini tamamen yitiren, dengesiz şekilde atılan bir kedinin kendisine ya da size zarar verebileceğini, evdeki eşyaların kırılıp dökülebileceğini... Gök gürültüsü tamamen ölümcül bir tehdit gibi algılanmakta, kendini koruma içgüdüsü ile hareket edilmektedir.
Tıpkı köpekler tarafından korkutulan, bir uçurumun kenarına geldiğinde düşecekmişçesine korkan ya da bir fırtınada ahırın camları açılıp kapandığında, şiddetli gök gürüldediğinde gözü dönen bir inek gibi panikleyen bir kedi felakete sebebiyet verebilir.

Kedilerin çoğu fırtınalı havalarda bariz bir biçimde tedirgin olur, yatakların altına ya da dolap içlerine girer, saklanırlar. Bu davranış kendini koruma içgüdüsü ile açıklanabilir. Fırtına geçtikten sonra saklandıkları yerden zarar görmemiş bir şekilde çıkarlar. Köpeklerde fırtına esnasında hissedilir bir şekilde tedirgin olurlar, özellikle yaşamlarının ilk iki yılında bu net görülür, yaşları büyüdükçe daha az korkar, tepkilerini daha az belli ederler. Köpeklerde fırtına esnasında iki duygu belirir; birisi doğal olarak kendini korumaya, ikincisi sahibini -evini korumaya yönelik duygular. Hele bir de yine böyle fırtınalı bir havada sahibi ya da kendisinde bir yaralanma olmuşsa tam anlamıyla olumsuz pekiştireç etkisi yaratacaktır. Bu durumda köpeğin yaşı ilerlese bile belleğindeki olumsuz anılar canlanacak, kaygısını daha belirgin biçimde sergileyecektir. Özellikle bazı fobik köpeklerde; fırtınalı günlerdeki havadaki statik elektrik yükü elektro şok etkisi yapmakta ağrı-acı duyumuna yol açmaktadır.

Kediler ve küçük cins köpekler statik şoklara karşı daha dirençlidirler. Kediler adım atmaktansa saklanmayı tercih ederler, böylece sıkıntıyı azaltma, üstesinden gelme güdüsü tüm benliklerini kaplar. Bazı köpeklerse bulundukları yeri emin olarak kabul ettilerse fırtına geçinceye kadar hiçbir yere adım atmazlar. Adeta çakılıp kalırlar.

Gök gürültülü fırtına fobisi kedilerde nadir olarak gelişir. Ama olağan dışı koşullar altında bu fobinin geliştiği gözlemlenebilir. Tesadüfen, oynarken bir telefonun üzerine çıktı o anda da telefon çaldı, ya da telefon kablosu, telefon jack 'ı açıktaydı şöyle bir çarpıldı. O anda hissettiği elektro şok belleğinde yer edecektir. Gök gürültülü fırtınalı günlerdeki havadaki elektrik yükü benzer bir tedirginliği tekrar yaşamasına neden olacak fobi gelişecektir. Yaklaşan bir fırtınayı önceden hissedecek; fırtına esnasında gerilecek, tüyleri diken diken olacak, tırnaklarını çıkaracak, tıslayacak, kavga pozisyonunu alabilecektir. Korkunun, tedirginliğin dışa vurumu kızgınlık şeklinde görülecektir.

Gök gürültülü ,fırtınalı bir havada kedide görülen korku / fobi belirtileri:

• Genellikle pusar, göz bebekleri büyür, saklanır, anti sosyal davranışlar gösterir.
  
  
• Daha az sıklıkta görülen belirtiler ise kendini koruma iç güdüsü ile sergilenen; tüylerinin kabarması, kuyruğunun adeta kalınlaştığının algılanması, kuyruğunu sinirli sinirli sallaması, tıslama, tırnaklarını çıkartması, bedeninin gerilmesidir.

Tedavi:

• Kaçınma: Onu evin nispeten daha az gürültü alan bölümüne götürün, burası bir bodrum katı da olabilir. Kendini güvende hissetmesi için onunla tatlı,yumuşak bir sesle konuşun,okşamayın gerginliğini daha da artırırsınız.Kendi gerginliğinizi ona belli etmemeye çalışın.Onunla uğraşırken kafanızı dağıtmış,kendi geriliminizden de uzaklaşmış olursunuz.
  
  
• Duruma Karşı Koyma: Kedinizi cesaretlendirecek yollar arayın.Fırtına başladığında onunla oyun oynamaya çalışın.Fırtınada oyun oynanacağı sanısına kapılsın,korkulacağını değil eğlenileceğini sansın.Bu bir yerine koyma davranışı oluyor.Ona oyun sırasında "buraya gel,otur,hoplama" gibi komutları öğretin . Bunu yaparken de her zaman vermediğiniz ama onun çok sevdiği kedilere özel ödül çerezlerini kullanırsanız davranışınızı pekiştirmiş olursunuz.Televizyon,radyo ve internet gibi kitle iletişim araçlarından hava durumunu , fırtınanın ne zaman geleceğini yaklaşık olarak öğrenebilirsiniz.Ayrıca evin dışına çıkıp gözlem yaparsanız buda yardımcı olacaktır.Buna göre mama tabağını kaldırırsınız,aç kalır.Fırtınanın kolay atlatılabilmesi için gök gürültüsünden hemen önce başladığınız oyunlar ,sonrasında vereceğiniz ödül yiyecekleri ile hedefinize ,amacınıza ulaşacaksınız,hem o hem de siz rahatlayacaksınız.
  
  
• Duyarsızlaştırma: Kedilerde gök gürültüsü fobisini yenmenin en başarılı yolu ;daha önceden şiddetli rüzgar seslerini ,gök gürültüsünü kaliteli bir ses kayıt cihazı ile kaydedin .Boş zamanlarınızda hava günlük güneşlikken ona dinletin ve yukarıda anlattığım " Duruma karşı koyma " eğitimini verin çok iyi sonuç alacağınızı söyleyebilirim. Bu sesleri dinletirken birdenbire sesi çok açmayın alıştıra alıştıra her defasında sesi biraz yükseltin lütfen.
  
  
• Anksiyete giderici ilaç tedavisi: İnsanlarda kullanılan ismini burada vermek istemediğim bazı ilaçlar kullanılabilir.Bu konuda lütfen kedinizi sürekli götürdüğünüz Veteriner Hekiminiz ile görüşün.Bana en çok yöneltilen soru Kedime Prozac (fluoxetine ) verebilir miyim ? Sorusudur.Verinde demem vermeyin de çünkü bu bünye meselesidir.Bazı kediler çok iyi tolere eder,bazılarında da sorun çıkarabilir.Daha önceki yazılarımda da belirttiğim gibi ezbere hekimlik olmaz,telefonla yada e-posta yolu ile muayene etmeden ilaç önermek yapılabilecek en büyük hatadır.Benim tanıdığım gerçek kedi severler en ufak keyifsizlikte oğullarını,kızlarını aldıkları gibi Veteriner Hekimlerine götürürler.

"Kedilerin kalbine giden yol midesindedir" Ona sevecen yaklaşır,insancıl davranışlar gösterirseniz.Sizin ona karşı olan duygularınızı algılayacaktır.
Tam ve dengeli besleniyorsa,seviliyorsa sorunsuz bir kedi olacaktır.
Masum korkularının giderilmesi,paniğe,anksiyeteye,fobiye kapılmaması konusunda tek yardımcısı ve dostu sizsiniz.

Bu yazıyı okuduğunuz için ayırdına vardığım ,sizinde kedileri benim gibi düşünerek ;hayatı daha yaşanır kılan ,yaşam kalitemizi daha artıran varlıklar olarak gördüğünüzdür.

Lütfen bu yazımı okumasını istediğiniz kişilere forward edin.

Tekrar başka bir yazımda görüşünceye dek sevgiyle,esenlikle,kediyle kalın.

En içten sevgilerimle...
Sayfa başı